Gdańsk, 4—7 września 2025

Instytut Kultury Miejskiej
18.00–19.30 Wojny o wodę. Porozmawiają: Paula Hanasz, Przemysław Wielgosz, Artur Domosławski. Prowadzenie: Agnieszka Lichnerowicz
20.00–21.30 Czytanie performatywne do wody – czytają goście festiwalu. Prowadzenie: Michał Nogaś
Instytut Kultury Miejskiej
9.45–11.00 Spacer performatywno-medytacyjny „Wzdłuż wody” z Viktorią Myroniuk. Na uczestników czekać będzie poranna kawa na dobry początek wspólnego spaceru. Miejsce zbiórki IKM. Bezpłatne zapisy: https://tiny.pl/j2kdkmwsy
17.00–19.00 Małe rzeki, wielka odpowiedzialność. Literatura i sztuka jako formy aktywizmu rzecznego. Grażyna Smalej, Daniel Petryczkiewicz, Leszek Naziemiec. Prowadzenie: Agnieszka Dauksza, Michał Nogaś
20.00 Potańcówka „Tańcząc wpław” z Michałem Nogasiem
Instytut Kultury Miejskiej
11.00 KIJANKI. Spotkanie performatywne dla młodych 6+. Prowadzenie Marta Tymowska-Wicha
Bezpłatne zapisy: https://tiny.pl/mrzz97f7n
Polsko-australijska ekspertka ds. bezpieczeństwa wodnego. Od prawie dwudziestu lat zadaje sobie pytanie, czy wojny tego stulecia będą toczyć się o wodę i jak ograniczyć to ryzyko. Pracowała w Afganistanie i tam na własne oczy przekonała się nie tylko o wpływie gwałtownych konfliktów na zasoby naturalne, ale także o tym, jak lokalne spory o podział wody mogą podsycać przemoc. Jej rozprawa doktorska dotyczyła potencjalnego konfliktu i współpracy na rzekach, którymi dzielą się Indie, Nepal, Bhutan i Bangladesz. Jest autorką książki „Transboundary Water Governance and International Actors in South Asia”. Przez wiele lat realizowała również inicjatywy w zakresie mitygacji zmian klimatu i adaptacji do nich w sektorze wodnym w Australii. W wolnym czasie pisze wiersze o silnych wątkach ekologicznych.
Fizjoterapeuta i psycholog, pływak przygodowy i zimowy. Przepłynął m.in. niepływane wcześniej trasy w Arktyce i u wybrzeży Antarktydy, w jeziorze Titicaca, 250 km rzeką Jukon, Wisłę od Goczałkowic do Bałtyku. Autor książek: „Dzikie pływanie”, „Dzikie dziecko” , tomów poetyckich „Ujście” i „Na brzegu”. Przetłumaczył na język polski wybór poezji tahitańskiej poetki Flory Aurimy Devatine „Zapach morza”. Regularnie publikuje teksty w miesięczniku „Dzikie życie”.
Dziennikarz radiowy prasowy, autor audycji „Wszystkie książki świata” oraz książki „Z niejednej półki. Wywiady”. Wicedyrektor Programu 3 Polskiego Radia.
Rocznik 1976. Pisarz, aktywista, fotograf, pasjonat rzeczy małych, dzikich i lokalnych. Absolwent pierwszego rocznika Szkoły Ekopoetyki Julii Fiedorczuk i Filipa Springera przy Instytucie Reportażu w Warszawie. Ambasador rzeki Małej i jej Doliny, które odkrył na nowo, i o które walczy od ponad 6 lat. Zaangażowany w obronę lokalnej, często zapomnianej i taksonomicznie mało znaczącej przyrody, o którą niewielu się upomina. Współdziała i współpracuje z licznymi organizacjami pozarządowymi: Centrum Ochrony Mokradeł, Siostry Rzeki, Alarm dla Klimatu, Stowarzyszenie Nasz Bóbr, Pracowania Na Rzecz Wszystkich Istot czy Lasy i Obywatele. Autor wystaw fotograficznych: Meandry (2015); #NoBeautyInPlastic (2019); Drzewa i Ludzie (2021), Mała. Rzeka, która odzyskała dzikość (2024). Inicjator i organizator corocznego spotkania twórczo-aktywistyczno-poetyckiego „Święto Wody” w Konstancinie-Jeziornie. Laureat Nagrody Stołka Czytelników Wyborczej 2022 oraz odznaki honorowej Ministra Klimatu i Środowiska „Za zasługi dla Ochrony Środowiska i Klimatu”. Publikuje teksty i fotoreportaże o tematyce ekologicznej w Krytyce Politycznej, Dwutygodniku, Magazynie „Pismo”, IR2 i Dzikim Życiu. W kwietniu 2026 ukazała się jego debiutancka książka „Mała historia znikania. Opowieść o rzece”.
Artystka wizualna, malarka, członkini kolektywu Siostry Rzeki. Ukończyła malarstwo na ASP w Krakowie (dyplom w 2001 r.). Laureatka wielu nagród, twórczyni i uczestniczka wystaw w Polsce i za granicą. W swoim malarstwie od lat podejmuje temat wody, czasu, relacji człowieka z naturą. Często zmienia język malarski od fotorealizmu po abstrakcję w poszukiwaniu wyrazu dla swoich fascynacji. Zrealizowała serie o pszczołach, alpinizmie i słońcu. W 2021 przeprowadziła się z Krakowa do Sopotu nad ukochany Bałtyk, który stał się głównym tematem jej twórczości, i o którego ekosystemu nieustannie zdobywa wiedzę. Grażyna Smalej jest inicjatorką wspólnych działań Sióstr Rzek z Instytutem Oceanologii PAN w Sopocie. W kolektywie Siostry Rzeki reprezentuje sopocki potok Swelinia. Za pomocą swoich obrazów chce zatrzymać naturę w jej najpiękniejszych przejawach. Uważa, że zachwyt jest pierwszą zasadą ekologii.
Eseista, wydawca i kurator; redaktor naczelny polskiej edycji „Le Monde diplomatique”. Redaktor merytoryczny serii Ludowa Historia Polski (wyd. RM). Autor książek „Opium globalizacji”, „Witajcie w cięższych czasach”, „Gra w rasy. Jak kapitalizm dzieli, by rządzić” (nominacja do Nagrody Literackiej „Nike” 2022) oraz „Pogoda dla rewolucjonistów. Jak zmienić świat w czasie katastrofy”. Kurator i współtwórca projektów dyskursywnych poświęconych historii ludowej, krytyce kapitalizmu, ekonomiom przyszłości oraz kryzysom środowiskowym, realizowanych m.in. w Biennale Warszawa, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie i Teatrze Ósmego Dnia.
Twórczyni koncepcji Festiwalu W poprzek wpław i jego programu. Gdańszczanka w Krakowie, autorka książek: „Ludzie nieznaczni. Taktyki przetrwania i oporu” (2024), „Jaremianka. Biografia” (2019), „Afektywny modernizm” (2017), „Klub Auschwitz i inne kluby. Rwane opowieści przeżywców” (2016, 2021), „Kobiety na drodze. Doświadczenie przestrzeni publicznej w literaturze przełomu XIX i XX wieku” (2013). Finalistka Nagrody Nike, laureatka Nagrody „Newsweeka” im. Teresy Torańskiej, Nagrody Fundacji Nauki Polskiej, Nagrody Naukowej „Polityki”, Nagrody im. Adama Włodka, Nagrody „Gryfia”, Nagrody „Juliusz”, Nagrody KMLU, stypendiów twórczych Miasta Krakowa i Miasta Gdańska, stypendiów MNiSW i MKiDN. Pracuje na Uniwersytecie Jagiellońskim.
Hasło Halo, tu przypływ! zapowiada tegoroczną edycję spotkań W poprzek wpław.
Jest to wezwanie do czujności wobec stanu wody i tego, co wokół niej się wydarza.
Chodzi zarazem o otwartość i bezpośredniość odczuwania i doświadczania wody – tej najbliższej ciału, lokalnej. Woda w takim ujęciu jest źródłem życia, punktem odniesienia, miejscem orientacyjnym, inspiracją, świadkinią zmian środowiskowych, towarzyszką życia ludzi i innych bytów. Jej dobrobyt jest zagrożony, zgodni w tej kwestii są zarówno eksperci, lokalni pasjonaci akwenów, jak i działający na ich rzecz aktywiści. Odpowiedzialne działania wymagają nie tylko zaangażowania, ale wiedzy i wczucia.
Podczas debaty „Małe rzeki, wielka odpowiedzialność” zastanowimy się, jak wspierać, nie szkodząc, jak poznawać potrzeby rzek i reagować. I jak twórczo łączyć aktywizm z praktykami artystycznymi. Porozmawiają o tym Grażyna Smalej, artystka wizualna i jedna z aktywistek grupy Siostry rzeki, reprezentująca Swelinię, Leszek Naziemiec, pionier zimowego, dzikiego pływania w Polsce, który pływa też m.in. w Arktyce, fizjoterapeuta i psycholog, pisarz, oraz Daniel Petryczkiewicz, aktywista, pisarz, twórca „Święta Wody” w Konstancinie-Jeziornej, Ambasador rzeki Małej i jej Doliny.
Hasło Halo, tu przypływ! odnosi się także do poziomu emocji – naszych, tu i teraz, i tych cudzych, za wielką wodą. Woda jako źródło łączy, ale coraz częściej staje się też przyczyną podziałów. Czy konflikty o wodę są przyszłością globalnej polityki? Niestety wiele wskazuje, że to pytanie traci na aktualności – przyszłość jest teraz. O wymiarach wojen o wodę porozmawiamy z ekspertami i praktykami: dr Paulą Hanasz, badaczką międzynarodowych konfliktów o wodę, ekspertką ds. bezpieczeństwa wodnego, która długo mieszkała w Australii i Afganistanie, a obecnie jest doradczynią w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Przemysławem Wielgoszem, dziennikarzem, wydawcą i kuratorem, redaktorem naczelnym polskiej edycji „Le Monde diplomatique”, autorem nowowydanej książki o zmianach klimatycznych i rewolucjach, oraz Arturem Domosławskim, dziennikarzem, reporterem przez wiele lat podróżującym i obserwującym zmiany w Ameryce Południowej i Środkowej.
Zapraszamy także na spotkania towarzyszące debatom: warsztaty dla młodych uczestników „Kijanki” i czytanie performatywne do wody – Kanału Raduni przepływającego pod budynkiem Kunsztu wodnego, gdzie odbędą się wydarzenia. Fragmenty literackie czytać będą między innymi: Artur Domosławski, Paula Hanasz, Leszek Naziemiec, Daniel Petryczkiewicz i Przemysław Wielgosz. Z kolei w sobotni wieczór przestrzenie Instytutu Kultury Miejskiej będą rozbrzmiewać muzyką wybraną i graną do tańca przed Michała Nogasia.
Spotkajmy się w poprzek wpław.
Kuratorka programu: Agnieszka Dauksza
Organizatorem tegorocznej edycji spotkań W poprzek wpław jest Instytut Kultury Miejskiej. Partnerem wydarzenia jest Fundacja Terytoria Książki.

TARG RAKOWY 11, 80-806 GDAŃSK

DŁUGA 35, 80-827 GDAŃSK

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury — państwowego funduszu celowego